Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / KÜLTÜR ve MEDENÝYET | Okunma Says: 1010 |
Baz densizler Millî Eitim’in uzaktan öretim programnda Yûnus ilâhisi okunmasna tepki göstermiler.
Eer derdiniz türkçe ise, bu topraklarda türkçe “Yûnus diye görünmütür!” Yunus Emre’yi edebiyatmzdan çkarsak, edebiyatmz temelsiz kalr. Anadolu’da Ouz türkçesi Yûnus Emre ile ete kemie bürünmütür. Bu topraklarda ortaya koyduumuz edebiyat, bizi bugünlere getirdi.
Yüzyllarca iirsiz kalmadk, hikâyesiz kalmadk, destansz kalmadk, masalsz kalmadk. Bir zaman geldi ki, o muazzam edebiyat reddederek bir eyler yapacamz sandk. Bir ksmna divan edebiyat dedik, bir ksmna tekke edebiyat, böylece reddettik. Bir bölümüne de “halk edebiyat” diyerek benimsenebilir saydk. Bunlarn hepsi bir edebiyatn farkl ekillerde görünürlemesi idi.
Divan edebiyat olmasa idi ne tekke ne de halk edebiyat kendi bana olabilirdi. Divan edebiyat dümanl türkçe dümanldr, o büyük edebiyatmzn bütününe dümanlktr.
Necatî’yi Fuzulî’yi, Bâkî’yi, Nabî’yi, Neatî’yi, eyhülislâm Yahya’y, Nedim’i, Galib’i ve daha nicelerini reddederek hangi dili, hangi edebiyat kuracaksnz? Bu isimler arasnda en bata Yunus Emre’nin isminin zikredilmesi gerekiyor. Evet Yunus Emre divan olan bir airdi, divan airi idi!
iirinin muhtevas tamamen dinî ve tasavvufî idi. Bizi fizikten, bedenden öteye götüren, maddemize ruh üfleyen bir iirdi onunki. Osmanl snrlar Meriç’e gelip dayandnda, türkçe Balkanlardaki varln Yûnus Emre ve onun izinden giden airlerle sürdürdü. Yûnus ilâhisi okunmayan tekke, tekkelikten çkm demektir! Ve bugün de Balkanlara giderseniz, Yûnus’un, Hac Bayram’n, Niyazî Msri’nin terennümlerini duyarsnz.
Tekkeler türkçenin yaylma merkezleri idi. Türkiye’de tekkeler kapand, iyi mi oldu? Bu ayr bir bahis. yi ki Balkanlarda tekkeler varln sürdürdü. Böylece türkçe yaad.
Yûnus Emre aslnda tek parti inklapçlar için yenilir yutulur nesne deildi. Batan aa, Kur’an’n, hadislerin bilgisiyle ve ilhamyla konuuyordu. Tekke ehli, dervi. Ona evet demekle dinin didaktiinden kaçarken, Yûnus’la liriine teslim olunuyordu.
Bizim Yûnus’u kendilerine mâl etmek için neler yaptlar?
Önce ismiyle oynand. Yûnüs, Yûnis hadi çok halk azna gitmeyelim, Yûnus, Yunus yapld! Hangi toplum, dilinin en büyük airlerinden birinin ismi üzerinde oynar? Yûnüs/Yûnis, bu iki hece bir âhenge, incelie iaret ediyor. Yunus ise, kat ses uyumu iddias ve uzun sesten kaçma, türkçeyi ksa sesliletirme siyasetinin kaba bir tezahürü. Çünkü kelimelerin âhengi, Osmanlcay çartryor, ki stanbul türkçesi de budur. Öyleyse, kahrolsun âhenk!
Semih Tezcan, Yunus’da karar klnmasn “harf devriminin gerçekletirildii 1928’lerde, bu adn stanbul ve Ankara’daki pürist Osmanlcac çevrelerin kabul ve tercihi”ne balyor. “Bu yüzden yaz devriminden sonra öteki telaffuzlar terk edilmi, ksa zaman içerisinde Yunus yazm, buna bal olarak da Yunus telaffuzu genellemi olabillir” diyor.
Semih Tezcan ünlü bir dilcimiz(di, 2017’de vefat etmi). Konuya bu kadar bigâne olmasna armak yetmez! Harf inklâbn dil devrimi takip ediyor ve ses uyumu, kelime sonunda harflerin sertletirilmesi b’lerin p, c’lerin ç, d’lerin t ve g’lerin k yaplmas gerçekten pürist bir hareket, fakat bu osmanlca kart bir pürizm, öztürkçe pürizmidir. “Tezcan mevzudan bihaberdi” diyecek hâlimiz yok, ya tutuyor, bilmemesi mümkün deil. Bu durumda, her eye ramen ya mensup olduuf ideolojik cenaha toz kondurmak istemiyor ya da ironi yapyor diyebiliriz.
Bu hengâmede Mustafa Kemâl Paa’nn Mustafa’s tamamen braklm, Kemâl’i, Kamal yaplmtr! Soyad kanunu da bu ekilde çkmtr. Kelime ses uyumuna uydurulunca, bunun arapça Kemâl’le alâkas olmad, tamamen türkçe bir kelime olduu iddia edilmitir. Sonunda Kamal Kemâl’e döndürülmüse de Yunus hiçbir zaman Yûnus veya Yûnüs yaplmamtr!
Yanl, Yûnus’u fikrimizin âleti haline getirmek adn kendimize uydurmaktan balyor. “Yunus hümanistti! Hatta komünistti, emekçi idi, hatta kol içisi idi! Saz çalar arab içerdi!” vs.vs. imdi öyle bir zamana geldik ki, “Yûnus’tan bize hayr yok, bütün atflar Allah’a, Kitab’na, Peygamber’ine; tabiî çocuklara onun ilahisinin dinletilmesinden rahatsz olduk! Edebiyat da neymi, türkçenin can cehenneme; biz Yunus’un anlamayaca uydurma sözcüklerimizle ve ingilizceden aparma kelimelerimizle mutluyuz!” diyenler türüyor.
Türkçe Yûnus diye göründü, Yûnus’un yolundan gidenler dilimizi ve edebiyatmz yaatmaya devam ediyor. Dierleri? Onlarn neye hizmet ettii uzun ve ayr bir bahis.
Ezcümle: lk okul çocuklar güne Yûnus ilâhileri ile, türkülerle balarsa, maarif rayna oturur!
Esasndan epeydir Nâmk Açkgöz Hoca’nn yeni eseri “Yûnus Deyi Göründüm” kitab üzerine yazmaya düünüyordum. Heyhat, bu hamakat erbab önümü kesti, eytan talamak zorunda kaldk. nallah, frsat olur, yazarz.
(Nâmk Açkgöz: Yûnus Deyi Göründüm, Post yaynlar, 0212 512 70 20, e-posta: info@postkitap.com)
Yazar: D. Mehmet Doðan |
26-03-20 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
